Türkiye’de barolara kayıtlı avukat sayısı son çeyrek yüzyılda beş katına çıktı

2000 yılında Türkiye’de 41.427 avukat bulunuyordu. 2025 sonunda bu sayı 206.678’e ulaştı.

Avukat sayısı yalnızca son on yılda iki katından fazla arttı. 2000 ile 2010 arasında meslek her yıl yaklaşık üç bin yeni avukat kazandı. Artış hızı 2018’den sonra belirgin biçimde yükseldi. 2020, 2021 ve 2022 yıllarının her birinde yaklaşık 15.600 avukat mesleğe katıldı. Bu hızlı büyüme mesleğin yapısını da dönüştürdü. Kıdemi beş yıldan düşük avukatların payı 2022’de %46 ile en yüksek seviyesini gördü ve 2025 sonunda yaklaşık %36’ya indi. Artışın önemli kısmını kadın avukatlar oluşturdu. 2000’de her on avukattan yaklaşık üçü kadındı. 2025’te kadınların payı %48,4’e yükseldi. Aynı dönemde kadın avukat sayısı 8,4 kat, erkek avukat sayısı 3,6 kat arttı. CEPEJ’e göre 2022’de Avrupa’da kadın avukatların payı %44 ve Türkiye bu ortalamanın üzerinde. 2025’te İstanbul, Ankara ve İzmir dahil 12 baroda kadın avukatlar çoğunluğu oluşturuyor. TÜRKİYE'DE HER 100 BİN KİŞİYE 240 AVUKAT DÜŞÜYOR Nüfusa oranladığımızda da benzer bir tablo ortaya çıkıyor. Türkiye’de 2007’de 100 bin kişiye 86 avukat düşüyordu. 2025’te bu sayı 240’a yükseldi. 2012’de Türkiye 103 ile Avrupa ortalamasının (151) belirgin biçimde altında kalıyordu. İki eğri 2020’de kesişti. 2022’de Türkiye 204,7 ile 179,9’luk Avrupa ortalamasını geride bıraktı. Türkiye, nüfusa oranla avukat sayısında Almanya’nın (195,8) üzerinde, İtalya (398,7), İspanya (308,8) ve Yunanistan’ın (441,5) ise altında konumlanıyor. Yargının diğer iki mesleğinde ise tablo farklılaşıyor. Türkiye, 100 bin kişi başına hâkim ve savcı sayısında Avrupa ortalamasının gerisinde yer alıyor. AVUKATLARIN %55'İ İSTANBUL, ANKARA VE İZMİR BAROLARINA KAYITLI Avukatlar ülke geneline dengeli dağılmıyor; %55,7’si İstanbul, Ankara ve İzmir barolarına kayıtlı bulunuyor. Nüfusun yalnızca %30,4’ünün bu üç ilde yaşadığını düşündüğümüzde yoğunlaşma daha belirgin hale geliyor. 100 bin kişi başına avukat sayısında da ilk üç sırayı Ankara (495), İstanbul (453) ve İzmir (317) paylaşıyor. Ölçeğin diğer ucunda 81 ilin 22’si 100’ün altında kalıyor. En düşük değerleri Muş (53), Ağrı (57) ve Ardahan (61) kaydediyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinin büyük bölümü bu grupta toplanıyor. Hukuk fakültelerinin dağılımı da benzer bir yoğunlaşma gösteriyor. 2023 itibarıyla 88 hukuk fakültesinin 30’u İstanbul’da, 13’ü Ankara’da, 7’si İzmir’de eğitim veriyor. Bu büyümenin arka planında hukuk eğitimindeki genişleme yer alıyor. Hukuk fakültesi sayısı 2016 ile 2023 arasında 61’den 88’e çıktı ve fakülteler her yıl 13 ile 18 bin arasında mezun verdi. Mesleğe giriş koşulları da değişmeye başladı. İlk kez Eylül 2024’te yapılan Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) avukatlık için 70 puan barajı getirdi, 2025’te birçok hukuk fakültesinin kontenjanı düştü. Avukat sayısındaki artış meslek ve toplum açısından farklı sonuçlar doğuruyor. Toplumun hukuki hizmete erişimi genişledi, ancak bu genişleme hem büyük şehirlerde yoğunlaşıyor hem de meslek içindeki rekabeti artırıyor. Sınav ve kontenjan düzenlemelerinin bu tabloyu nasıl değiştireceğini önümüzdeki yıllar gösterecek.